Oliba-olioa bikaintasunaren eta osasunaren sinonimoa da gaur egun. Dieta mediterraneoko oinarrizko elikagaietako bat da, eta ukitu bereizgarria ematen dio gure sukaldaritzako edozein plateri. Gainera, bere ezaugarri osasungarri bikainak frogatu eta alderatu dira mailarik goreneko azterketa zientifiko askotan, eta gaixotasun kardiobaskularren eta minbiziaren prebentziorako ez ezik, lagungarri da artritisa arintzeko eta zahartzea atzeratzeko ere.
Espainia da, alde handiarekin, oliba-olioaren munduko ekoizlerik handiena, eta gure oliba-olioak kalitate onenekoak dira. Espainiako olioen kalitatea Espainian lantzen diren olibondoen aniztasun barietal eta ekologikoan oinarritzen da, nekazariek erabiltzen dituzten laborantza eta bilketa teknika arduratsuetan eta olio horiek lortzeko eta lantzeko jartzen den arretan: Espainiako olio industriak teknologia hoberenak eta aurreratuenak ditu. Horri guztiari esker, Espainiako oliba-olioek kalitate bikaina dute eta mundu osoko merkatu onenetan aurki daitezke.
Oliba-olio motak eta kategoriak
Oliba-errotetan olibak olio bihurtzen dira soilik prozedura mekanikoen bidez (ehotzea, zentrifugazioa, dekantazioa eta iragazketa). Lortutako olioetatik, bi kategoriatakoak zuzenean kontsumi daitezke, ontziratu ondoren:
"Oliba-olio birjina estra": Kalitate hobereneko oliba-olioa da, kategoria gorenekoa, eta ezaugarri analitiko eta sentsorial ezin hobeak ditu. Zuzenean olibetatik eta soilik prozedura mekanikoen bidez lortzen da. Bere aromak eta zaporeak jatorrizko olibenak ekartzen ditu gogora, eta bere horretan mantentzen ditu produktu natural bikain honen ezaugarri osasungarri eta nutrizional guztiak. Oliba-olio birjina estra da oliben zuku natural onena, eta iragazita edo "findu gabe" (iragazi gabe).
"Oliba-olio birjina": Bigarren kategoriako olioa da, eta, hau ere metodo mekanikoen bidez zuzenean olibetatik lortzen den arren (oliben zukua da), "estra" kategorian sailkatzea eragozten duten aldaketatxo batzuk ditu parametro analitiko edo sentsorialetan.
Oliba-olioaren bi kategoria horiez gain, birjinen kategorietakoak bezala lortu diren arren, hala sailkatzeko bete beharreko kalitate ezaugarrietara iristen ez diren beste olio batzuk ere ekoizten dira olio-errotetan. Olio birjin hauek akastunak izan arren, olio lanpante deitzen dira, izan ere, antzina, kalitate txikiagokoak izanik, argiztatzeko lanparetarako erabiltzen ziren. Ez dute kontsumitzeko balio, eta, beraz, fintze prozesu kimikoa egin behar izaten zaie beste industria instalazio batzuetan, findegietan, dituzten akatsak zuzentzeko. Lortutako olioak oliba-olio finduak dira; horien ezaugarri sentsorialak ia neutroak dira, ez dute ez usainik ez zaporerik, eta ez dute kontsumitzeko balio beste olio egoki batzuekin nahasten ez diren bitartean.
Oliba-olio birjinez gain (birjina estra, birjina eta lanpantea), azpiproduktu bat ere lortzen da oliba-errotetan: patsa, olioaren zati esanguratsuak dituena. Olio hori prozesu fisiko edo kimikoen bidez erauz daiteke erauzketa-lantegiak deituriko beste instalazio batzuetan; halakoetan patsaren olio gordina ekoizten da. Ezin da zuzenean kontsumitu, fintze prozesutik igaro behar du. Horrela lortzen da oliba-patsaren olio findua. Hori ere ezin da zuzenean kontsumitu, beste olio egoki batzuekin nahasten ez den bitartean.
Europako araudiaren arabera (CE 865/2004 Erregelamenduaren I. eranskina), "oliba-olio birjina estra" eta "oliba-olio birjina" ez ezik, zuzenean kontsumi daitezke eta merkatuan aurki daitezke honako oliba-olio kategoria hauek ere:
"Oliba-olioa": Oliba-olio findua oliba-olio birjinaren edo oliba-olio birjina estraren ehuneko aldagarri batekin nahasita lortutakoa da.
"Oliba-patsaren olioa" : Oliba-patsaren olio findua oliba-olio birjinaren edo oliba-olio birjina estraren parte batekin nahasita lortutakoa.
Espainian oliba-olioak ezin dira beste inolako olio motarekin nahasi, ezta landare zein animalia jatorriko gantzekin ere. Oliba-olioak ontziratuta eta etiketatuta aurkeztu behar zaizkie kontsumitzaileei, olioaren kategoria ontzian argi eta garbi azaltzen dela: "oliba-olio birjina estra", "oliba-olio birjina", "oliba-olioa" edo "oliba-patsaren olioa".
Denominación de origen en España
Oliba-olioen kalitatea eta azidotasuna
Kontsumitzaile askok azidotasunarekin lotzen dute olioaren kalitatea. Azidotasuna da olioak dituen gantz azido askeen kopurua adierazten duen oliba-olioen parametro kimikoetako bat (olioaren azidoaren %-tan adierazten da). Garrantzitsua da jakitea azidotasuna olioaren kalitatea zehazteko beste parametro kimiko bat gehiago dela eta ez duela zerikusirik zaporearekin. Azidotasun txikiak olio birjinak oliba onekin eta prozesuko fase guztietan baldintza hoberenetan egin direla bermatzen du. Horregatik, oliba-olio kategoria bakoitzerako, gehienez, azidotasun maila hau izatea onartzen da:
"Oliba-olio birjina estra % 0,8
"Oliba-olio birjina % 2,0
"Oliba-olioa % 1,0
Olioen kontserbazioa
Oliba-olioa produktu naturala da eta bere ezaugarriak pixkanaka aldatzen doaz denboraren poderioz. Hori dela eta, gomendatutako aldian kontsumitu behar da bere kalitateaz hobeto gozatzeko. Ondo itxitako ontzian gordetzea gomendatzen da, tenperatura atseginetan (15-20 ºC), bero-guneetatik urrun eta argi, aire eta hezetasunetik ondo babestuta, bere ezaugarri bikainak hobeto mantentzeko.
Informazio gehiago: parametro analitikoak eta sentsorialak (dastatze-taldea).
Denominación según Reglamento (CE) 865/2004
CASTILLA LA MANCHA
CATALUÑA
C. VALENCIANA
LA RIOJA
MADRID
BALEARES
EXTREMADURA
NAVARRA
ARAGON
ANDALUCIA